03. De bezetting van Hong Kong

De bezetting van Hong Kong, ‘… the British occupation…’, zo stond het hier en daar als vanzelfsprekendheid op toelichtende bordjes in het superinteressante Maritiem Museum van Hong Kong. Ja, logisch eigenljk, vanuit het perspectief van China, als je er even over nadenkt. Het eiland Hong Kong was altijd een vanzelfsprekend deeltje van het grote China geweest, totdat China na de smadelijk verloren ‘opiumoorlog’ van 1841-1842 het eiland als kolonie moest afstaan aan de triomferende Britten.

Handel, oorlog en vernedering

Ook na deze oorlog wilde China nog weerstand bieden tegen de bijna gedwongen handel met de Britten, die opium uit hun kolonie India graag wilden ruilen tegen porselein, thee en andere zaken waar ze in Europa goed geld mee konden verdienen. China wilde zich wel verweren, maar kon dat niet of nauwelijks. De ‘eeuw van vernedering’ door buitenlandse mogendheden was begonnen. Dat zou duren tot de Japanse bezetting van China in de Tweede Wereldoorlog. In 1860 breidde het Verenigd Koninkrijk zijn kleine maar belangrijke Chinese kolonie uit met een gebiedje op het vasteland, ‘Kowloon’, het stadsdeel waar wij op dit moment verblijven. In 1898 kregen de Britten er nog een flink stuk gebied bij op het vasteland, ‘The New Territories’. Dat ging niet meer met kanonschoten gepaard, maar wat netter, met een leasecontract voor deze uitbreiding voor de duur van 99 jaar.

Antieke logge kanonnen

Dat de Britten helemaal aan de andere kant van de wereld de Chinezen in 1842 in eigen huis zomaar konden verslaan, kwam door het superieure Britse wapentuig waarmee zij hun oorlogs- en handelsschepen hadden toegerust. Of door de volstrekt inferieure Chinese kanonnen natuurlijk. De Engelse kanonnen waren weliswaar vrij licht, maar konden moeiteloos en snel alle kanten op gedraaid worden, zodat je vanaf het schip doelgericht kon schieten. De Chinese kanonnen (The ‘General’ Cannon, zie museumfoto) aan de riviermondingen waren zwaar, log en niet wendbaar. Ze konden alleen recht vooruit schieten en de kanonskogel kon alleen variëren tussen dichtbij en ver weg door moeizaam verstellen van de hoek van de loop van het kanon, zoals de toelichting van het maritieme museum ons duidelijk maakte. Voorafgaand aan de opiumoorlog had China een vrij lange periode van grote economische groei en bloei gekend, zonder grote binnenlandse strubbelingen of heibel met de buren. Zouden ze daarom misschien gemakzuchtig zijn geworden met hun defensie, en hun geld niet meer hebben uitgegeven aan ontwikkeling van slimme wapens? Innovatieve wapens kunnen bepalend zijn in een oorlog. Waarom moeten we nu ineens denken aan het ruwe ontwaken van Europa na zolang vredig te zijn ingedut?…

Einde leasecontract, mooie belofte

In 1997 eindigde het leasecontract tussen het Verenigd Koninkrijk en China over The New Territories. China wilde de rest van Hong Kong ook wel weer graag bij China voegen. Koloniën waren inmiddels als fenomeen al een tijdje uit de gratie, dus de Britten moesten wel meebuigen met de Chinese wens, maar ze wilden graag een lange overgangsperiode naar echte democratie. Er werd een fraai compromis bereikt. China kreeg het eigenaarschap van heel groot- Hong Kong terug (Hong Kong Eiland, Kowloon, New Territories), maar wel onder de belofte van ‘Één land, twee systemen’: Hong Kong behield autonomie en mocht een volledige democratie gaan ontwikkelen. Zo was de belofte dus.

Moedertjelief

Inmiddels weten we dat China al redelijk snel begon te morrelen aan deze belofte. Er kwamen sluipenderwijs wetsvoorstellen en ‘hervormingen’ die steeds minder ruimte boden aan autonomie en perspectief op democratie in Hong Kong. In 2014, 2019 en 2020 waren er grootschalige protesten, maar er hielp geen moedertjelief aan. China drukte een paar cruciale wetswijzigingen door, waarvan misschien wel de belangrijkste was dat verdachten van een politiek misdrijf voor een Chinese rechtbank gedaagd konden worden. Dat betekent dus dat elke Hongkonger die China onvoldoende naar de mond praat in een Chinese gevangenis gegooid kan worden. Nou, als je dat geregeld hebt, dan heb je inderdaad alle protest de mond gesnoerd. De facto heeft China met relatief weinig moeite bereikt wat ze graag wilde: met zo weinig mogelijk gedoe de bezetter én de levenswijze van die bezetter na zo’n anderhalve eeuw wegduwen uit de Chinese stad Hong Kong.

Vermijd geweld, gebruik bedrog

De manier waarop China met weinig inspanning de macht in Hong Kong heeft teruggegrepen, is volledig in lijn met de hoofdprincipes van oorlogvoering zoals die 2.500 jaar geleden al zijn geboekstaafd door de Chinese militair strateeg Sun Tzu in ‘De kunst van het oorlogvoeren’, gewoon bij Bol.com te koop. Wanneer een strijd zonder geweld gewonnen kan worden, heeft dit altijd de voorkeur. En het principe van bedrog speelt in elke oorlog een grote rol. Een hele grote rol.

Nog even over ons!

Vandaag een prachtig mooi stukje in de stad gefietst. In twee dagen niet meer dan drie andere fietsers tegengekomen in deze miljoenenstad. Morgen een echte fietstocht in het vooruitzicht!

Foto’s van de dag

Ontbijt op het hotelbuitenterras.

Tryout voor over twee dagen succesvol! De fietsen mogen mee op een Star Ferry- veerpont Niet naar aanleghaven Centraal (waar we heen moeten), maar wel naar kade Wan Chai (3 km fietsen)…

…met het benedendek voor onszelf, inclusief 5 man personeel die ons allemaal toelachten en probeerden te helpen.

Prachtig fiets-wandel-jogging-kinderwagengebied.

Fietsers moeten links, en wandelaars rechts houden, zo zegt het groenblauwe bord. Niets van gemerkt. Dat lag niet aan de fietsers, want die waren er niet (op twee na).

Nog een keer Hong Kong op z’n Hollands.

Kleuterklas in matrozenoutfit, met juffen en ouders net als wij op bezoek bij het Maritiem museum.

De factorijen (‘hongs’, handelsposten) aan de Parelrivier in Guangzhou waar de handel met Westerse naties plaatsvond (vanaf 1757), met fier wapperend onze Nederlandse vlag.

Leeuw. Houtsnijwerk van Nederlands VOC-schip.

Draagstoel om rijke klanten naar een schip te brengen.

Nog een tryout! In de metro. Voor morgen!