Sinds ons besluit om samen te gaan fietsen in China ben ik bezig met inlezen en voorbereiden. Want ik wil begrijpen wat we zien en ervaren tijdens de reis. Mijn eerste stap was om samen met Henk te kijken naar de China documentaires van Ruben Terlou, ‘Langs de oevers van de Yangtze‘ en ‘Door het hart van China‘. Deze boeiende documentaires geven al een eerste beeld over de compleet andere cultuur en denkwijze van China.
De vele facetten van China
Wie China wil doorzien zal zich verdiepen in de verschillende aspecten, die aan de ontwikkeling van land en volk ten grondslag liggen zoals demografische, economische, politieke, culturele, spirituele, ethische en filosofische aspecten. Het intrigeert me dat een land met zo’n compleet andere cultuur in hoog tempo de nieuwe economische wereldmacht wordt. Hoe komt het, dat China zich zo ontwikkelt? Welke rol speelt spiritualiteit daarin?
Ik kan me naar hartelust inlezen, want Henk heeft een paar meter boeken over China in huis. Hij heeft deze boeken, zegt hij, bijna allemaal gelezen. Wat een luxe: ik heb met Henk een wandelende encyclopedie bij de hand! Ik start met twee nieuwe boeken die we samen kochten over Taoīsme van Elly Nooijen: ‘Mysteriëen van Tao en Daodejing‘ en ‘Hart voor Tao‘.
De Daodejing van Lao Zi
De Chinese cultuur heeft zich ontwikkeld in een smeltkroes van invloeden uit het Boeddhisme, Taoïsme, Confucianisme en volksgeloof. De Daodejing is één van de belangrijkste werken die ten grondslag liggen aan het Taoïsme. Daodejing wordt vaak vertaald als ‘Het boek van de weg en de deugd’. Het bevat 81 korte teksten en is rond 300 voor Christus geschreven door meerdere personen, gebaseerd op het gedachtengoed van Lao Zi, ofwel ‘wijze meester’. Twee bekende begrippen in de Daodejing zijn yin en yang, waarin de Tao zich manifesteert. Tao staat voor het onbenoembare en zou je kunnen vertalen met God of ‘de goddelijke weg’.
Yin en yang
De oorsprong van yin en yang gaat duizenden jaren terug. Het principe wordt voor het eerst genoemd in de I Tjing (Boek der veranderingen), ongeveer 3000 jaar voor Chr. De I Tjing beschrijft een oud systeem van kosmologie en filosofie gebaseerd op het in evenwicht brengen van tegenstellingen, de evolutie van gebeurtenissen als een proces, en de acceptatie van het onvermijdelijke.
Yin staat onder meer voor vrouwelijk, passief, naar binnen gericht, negatief, aarde, koude, het noorden, vochtigheid. Yang staat voor mannelijk, actief, naar buiten gericht, positief, hemel, warmte, het zuiden, droogte. Yin en Yang zijn waardevrije energieën. Er hangt geen waardeoordeel aan. Ze zijn verschillend, doch het ene is niet beter dan het andere.
Hoewel yin staat voor vrouwelijkheid en yang voor mannelijkheid, komen beide als polariserende energieën die elkaar aanvullen in lichaam en geest van zowel mannen als vrouwen voor. Elk mens heeft een unieke eigen verhouding van yin en yang.
Henk en ik zijn econoom. Henk heeft wat meer yang (mannelijk, naar buiten gericht). Zijn interesse voor China is meer gericht op de demografische, economische en politieke kant, de rationele en uiterlijke ontwikkeling. Ik heb wat meer yin (vrouwelijk, naar binnen gericht). Ik raak het meest gepassioneerd bij het kijken naar de spirituele kant, de innerlijke ontwikkeling. Yin en yang krijgen betekenis als zij zich met elkaar verbinden.
Delen van een eenheid
Yin en yang worden in de regel met respectievelijk zwart en wit aangegeven en zijn ‘gevangen’ in een cirkel, die symbool staat voor de tao. Yin is de veroorzaker van yang, hetgeen in het symbool tot uitdrukking wordt gebracht door de witte stip in donkere yin. Yang is de veroorzaker van yin, hetgeen in het symbool tot uitdrukking wordt gebracht door de zwarte stip in het lichte yang. Je kunt dus stellen dat yin en yang de te onderscheiden delen van de Tao zijn, die elkaar veroorzaken en in stand houden. Het zijn delen van een eenheid.
De tienduizend dingen
Lao Zi noemt alles wat in het universum is ‘de tienduizend dingen’. Yin en yang werken samen zodat de tienduizend dingen kunnen transformeren. In vers 42 staat: ‘De tienduizend dingen dragen het vrouwelijke in zich en omhelzen het mannelijke. Door het versmelten van hun kracht bereiken ze harmonie’. Wanneer iets extreem yang geworden is, dan zet de beweging naar meer yin zich al in. Het zijn energieën die de ontwikkeling van de tienduizend dingen in evenwicht houden door zich beurtelings uit te drukken. Zoals dag en nacht of zoals seizoenen elkaar afwisselen. Geboorte, groei en ondergang. De voortdurende beweging tussen yin en yang is een transformerende energie. Hoe kun je bewust gebruik maken van deze transformerende energie? Daarover schrijft Lao Zi: ‘door geen oordeel te hebben en grootmoedig te aanvaarden wat op je pad komt’.
Eenheid als belangrijkste politieke waarde
Yin en yang als energetisch principe zit diepgeworteld in de Chinese beschaving. De staat heeft in China een bijzondere betekenis als de vertegenwoordiger, de belichaming en de voogd van de Chinese beschaving, van de beschavingsstaat. Op die manier heeft de staat een richtinggevende spirituele rol. De belangrijkste politieke waarde is eenheid, wat ook zichtbaar wordt in de wijze waarop de China omgaat met de gebiedsdelen Taiwan en Hong Kong. Taiwan beschouwt zich sinds de opsplitsing van de republiek China in 1949 als onafhankelijk, terwijl China Taiwan nog altijd beschouwt als onderdeel van de Volksrepubliek China. Als westerling vind ik deze staatkundige onduidelijkheid heel wonderlijk, maar Taiwan en China kunnen er kennelijk mee leven.
Toen China in 1997 Hong Kong inlijfde verwachtte het Westen dat het politieke en juridische systeem van de China zou worden opgelegd. Het systeem van Hong Kong is sindsdien echter zelfstandig en onveranderd gebleven. China staat voor: één beschavingsstaat, meerdere systemen. Juist omdat die verschillen er mogen zijn, is China volgens Martin Jacques in zijn Ted talk (uit 2010) ‘Inzicht in de opkomst van China’ als natie succesvol.
De toekomst is aan China
Ooit gaf het Westen richting aan de toekomst van de wereld. Momenteel lijkt China deze rol over te nemen. China heeft lange termijn doelstellingen en realiseert ze via strategische plannen zoals the Belt and Road Initiative en Made in China 2025. Terwijl we op de EU-top in maart bleven praten over afscheiding middels de Brexit, kondigde China na the Belt and Road Forum in april voor 64 miljard dollar aan afgesloten contracten aan in de nieuwe Zijderoute. Volgens Martin Jacques ‘slaapwandelt het Westers continent de vergetelheid in.’
Hoe kunnen we als Nederland binnen Europa synergie bewerkstelligen met China en toch autonoom blijven? Helpt de daodejing ons misschien met een antwoord ‘door geen oordeel te hebben en grootmoedig te aanvaarden wat op ons pad komt’? Ik ben benieuwd wat de China strategie die Nederland deze maand publiceert, hierover vertelt.
Ik begrijp Henks bevlogenheid voor China steeds beter en ben ontzettend benieuwd wat we tijdens onze fietstocht door China aan toekomst gaan (door)zien!
Goed artikel. Het concept van Yin en Yang is magistraal. Het is ook het uitgangspunt bij het fietsen, je helt afwisselend naar links en naar rechts, als je het stuur vast zet om rechtdoor te blijven rijden kom je niet ver. Voorwaarde is wel de Qi, de energie die nodig is om vooruit te komen. Er zijn twee punten in het artikel waarbij ik mijn vraagtekens heb. Allereerst Tai Wan, de regering daar heeft Tai Wan ook altijd beschouwd als ondeelbaar verbonden met het vaste land, wat dat betreft zijn ze het eens met de regering in Beijing. Uit pragmatische overwegingen accepteren beide kanten dat de andere kant zijn eigen weg gaat. Er zijn nu partijen die van Tai Wan een echt onafhankelijk land willen maken maar dat is betrekkelijk nieuw. Hong Kong zal uiteindelijk ook het systeem van China krijgen, het is een kwestie van tijd, de regering in Beijing heeft geduld iets waar wij in het westen een voorbeeld aan zouden kunnen nemen.
Leuk, ik ga je volgen
Leuk, mooie invalshoek fijn dat ik je mag volgen! Veel plezier!