Van Westenvolger naar Wereldleider

De regenvoorspelling in Xiamen voor vandaag bleek verdubbeld te zijn tot ruim 40 mm, gestaag vallend gedurende de hele dag. Onze paraplu-investering van 3 euro gisteravond bleek een hele goede zet te zijn geweest. Meestal vinden we de fiets ook om een stad te verkennen het allerbeste vervoermiddel: je ervaart de hele stad, je komt overal, je voelt je direct onderdeel van de stad. Vandaag lieten we fietsen op stal (hotelkamer) en droegen we flink bij aan de goede zaken van de Didi-chauffeurs (de Chinese Uber-taxi’s). Het was een vanuit de hemel ruimschoots gezegende dag.

Markten

Ageeth en Henk zijn allebei economen en proberen hier en daar een beetje te snappen hoe stukjes van de Chinese economie werken. We beschrijven de ontwikkeling van twee ‘markten’ waar we zelf op deze reis mee te maken hadden, en van eentje die in jouw en onze telefoons (en veel meer) zit.

Het lange HSL- verhaal

We maakten op onze reis twee ‘excursies’ met de uitermate comfortabele hogesnelheidstreinen. Rondom ons uitje met tweeduizend treinkilometers naar Zhangjiajie schreven we al over het grote succes van de HSL’s in China. Van de 70.000 kilometer HSL-spoorwegen in de wereld liggen er ruim 45.000 in China, en China is ook wereldleider in de bouw van hogesnelheidstreinen. Hoe is dat zo gekomen? Het lange verhaal staat in de Engelstalige Wikipedia. We nemen je mee in de hoofdlijnen.

Kawasaki-treinen

Na 25 jaar overleg, voorbereiding en voorzichtige experimenten, sloot de Chinese overheid in 2004 een contract met buitenlandse ondernemingen voor de aanschaf van 200 hogesnelheidstreinstellen. Drie bedrijven kregen samen de order: Alstom uit Frankrijk, Bombardier uit Duitsland, en Kawasaki uit Japan. Een vet contract voor deze bedrijven. Maar ‘technologie-overdracht’ maakte ook deel uit van het contract. En dat namen de leergierige Chinese ingenieurs heel erg serieus. Op geheel Chinese wijze, bescheiden en effectief, slurpten ze de HSL-kennis op: lezen, kijken en luisteren, en daarmee werkelijk álles leren over bestaande HSL- techniek. Vervolgens ging men in China zelf een volgende generatie HSL-treinen bouwen, die nog weer wat sneller waren. Daar was nauwelijks nog Westerse (of Japanse) kennis bij nodig. Nog een aantal jaren later had China helemaal geen buitenlandse HSL-expertise meer nodig, en draaide de boel zelfs radicaal om. Nu is China dus in HSL-technologie getransformeerd van ‘Westenvolger’ naar ‘Wereldleider’.

Auto’s

Nog maar een paar jaar geleden lachten we in Europa Chinezen bijna uit om de inferieure auto’s die ze af en toe in Europa probeerden te slijten. Auto’s die niet door de botsing-veiligheidstest kwamen, auto’s met tal van technische mankementen. Inferieure Chinese makelij, dat kon nooit wat worden. Dachten we. Intussen sloopten Chinese ingenieurs nauwgezet Westerse en Japanse auto’s uit elkaar om heel precies na te gaan hoe de nieuwste technologie in elkaar stak. En China sloot overeenkomsten met Westerse autofabrikanten voor complete productie in China. Lekker voordelig voor die Europese en Amerikaanse bedrijven, die lage lonen voor die vlijtige Chinese arbeiders. En bovendien: wat een mooie kansen gloorden er niet op die enorm grote Chinese automarkt! Intussen gaat het met Chinese auto’s al bijna dezelfde kant op als met die HSL-treinen. Wij maakten inmiddels al vele comfortabele passagiers- Didi-ritjes in BYD- auto’s, en we hebben sterk de indruk dat dit geweldig goede auto’s zijn. Vanuit de “Didi” spotten we vandaag een Lotus Electre, de eerste electronische SUV van Lotus. Engels automerk, inmiddels in Chinese handen. Op de markt van EV’s is China inmiddels al gepromoveerd tot Wereldleider als je naar de verkoopaantallen kijkt.

Chipmachines

Onze nationale trots is zo langzamerhand ASML, de Brabantse fabrikant van de meest geavanceerde machines voor het maken van computerchips ter wereld. Ter wereld! Maar een tijdje terug vroeg voormalig US-president Biden wel aan onze voormalig premier Rutte of hij alsjeblieft wilde regelen dat ASML níet de allernieuwste chipmachines aan China wilde gaan leveren. Je kunt China maar beter niet wijzer maken dan ze al zijn, zo was de gedachte. Hoe dat Biden-Rutte- gesprek precies verliep weten we niet, maar de uitkomst is bekend. Tot grote frustratie van ASML kreeg dat bedrijf van de Nederlandse Staat een verbod op de export van hun nieuwste machines naar China. China liet dat een tijdje op zijn diplomatieke beloop, maar inmiddels dringt de Chinese overheid ‘in het kader van de goede betrekkingen’ bij ons huidige kabinet aan op het laten vallen van dat exportverbod. Wij hebben daar verder geen mening over. Maar we vermoeden dat ook op dit onderwerp, en op nog heel veel andere gebieden ook, China zelf grote sprongen zal blijven maken, en op vele gebieden de wereldleider in technologie zal worden. Een exportverbod zal het hooguit een beetje vertragen.

Spookhuizen

We komen nog even terug op de enorme leegstand van nieuwbouw-appartementen in dit land, met dank aan Gerbrand en Yonne voor hun aanvullende reacties. In de kern is er sprake van slechte aansluiting tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. Veel mensen kunnen het zich financieel niet veroorloven om hun schamele dorpswoning in te ruilen voor een modern appartement, en er zijn ook heel wat mensen die uit vrije keuze toch liever in oudere huizen in dorp of stad blijven wonen. In het informatieve Business Insider- artikel uit 2021, dat Yonne aanhaalde, was sprake van het krankzinnige aantal van 65 miljoen leegstaande appartementen in spookwijken en spooksteden. Tot een paar jaar terug waren er regelmatig verhalen in de Nederlandse media over het grote financiële onheil dat China boven het hoofd hing als de vastgoedbubbel een keer zou barsten. Het bijzondere is: deze verhalen staan nu niet meer in onze kranten. De bubbel barstte niet, er gebeurde geen financiële ramp, en het thema werd blijkbaar steeds minder nieuwswaardig. De Chinese overheid heeft kennelijk toch wegen gevonden om deze kwestie in goede (of minder goede) banen te leiden. In het Business Insider artikel staat wel iets over getroffen maatregelen, maar dat lijkt niet het hele verhaal. Wat wel het hele verhaal is? Tja…

Morgenochtend gaan we een bijzonder eilandje bij Xiamen bekijken, en daarna fietsen we naar een hotel op het vliegveld. Eh, naast het vliegveld.

Foto’s van de dag

Wachtend op de “Didi” op weg naar het Xiamen museum, uitzicht op een tempel.

Held van Xiamen, Zheng Chenggong ofwel Koxinga, had Xiamen als uitvalsbasis en veroverde Taiwan in 1662 op de Nederlanders (VOC).

Reproductie van een scène uit de strijd tegen buitenlandse indringers: hier wordt uitgebeeld dat de Nederlanders worden verjaagd. Hebben die gevangengenomen Hollanders hier nou klompen aan?!

De Nederlanders werden de “rode barbaren” genoemd vanwege hun gele haar?

Uitbuiting Chinese arbeiders door Westerse kolonialen.

Biggetjesgeld:

Toevallig inkijkje. Hier wordt Mahjong (?) gespeeld.

Koloniale architectuur in Zhongshan road.

Nanputuo-tempel, voor het eerst gebouwd tijdens de Tang-dynastie (7e eeuw). Belangrijk centrum voor Chan-boeddhisme (zen).

Universiteit van Xiamen.

Alwéér lekker vegetarisch gegeten, in de grote steden lukt dit prima: imitatie-vis, “de beste vis van de wereld” genoemd. Smaakte goed!