Drie wereldhavens: Guangzhou, Hong Kong, Shenzhen

Gelukkig stonden onze fietsen vanochtend nog in de Guangzhouse hotel-bezemkast waar we ze drie dagen eerder hadden achtergelaten. Je weet toch maar nooit. Het was al twaalf uur toen we de tassen weer op de fietsen plaatsten. Rustig aan, zo hadden we bedacht voor vandaag. Deze dag werd dan ook heerlijk niet-spectaculair.

Bonuskilometers

Van de 35 stadskilometers die we vandaag reden van Guangzhou-Zuid naar het centrum van deze 20-miljoens-stad, waren 9 kilometer te beschouwen als bonus-kilometers. We meenden het weer eens beter te weten dan de route die onze kaart-app OsmAnd ons voorschotelde. Lang verhaal kort: ja, er zat inderdaad een lift bij de brugpijler, die ons en onze fietsen best naar boven had kunnen brengen. Maar de lift was niet in gebruik, en was na voltooiing waarschijnlijk zelfs nooit in gebruik genomen. Dus 9 kilometer omfietsen.

Weer een breukje

Vandaag ervoeren we opnieuw wat het kan betekenen als je in mei wilt fietsen in een regio waar mei een overvloedige regenmaand is. We werden weer nat. Heel nat. Maar omdat het helemaal niet koud is en omdat onze fietsen en tassen en wijzelf de ergste buien prima weerstaan, is een wolkbreukje zo nu en dan eigenlijk best leuk. Behalve regen bracht deze dag ons trouwens ook wat bespiegelingen over de historie van de handelsontwikkeling in dit gebied.

Nederland met zijn VOC

Van oudsher was Guangzhou dé handelsstad van China. Tweeduizend jaar geleden was de stad al een belangrijk eindpunt in de zijderoute over land, en later ontwikkelde Guangzhou zich tot de grootste havenstad van China, vooral gericht op handel binnen Azië. In de 17e en 18e eeuw werd de stad handelspartner van Europese landen, waaronder ook Nederland met zijn VOC. Maar de handel moest wel plaatsvinden op Chinese voorwaarden: uitsluitend in daartoe aangewezen havengebieden, voor elke handelspartner een eigen gebied. Dertien zogeheten ‘factorijen’ kende Guangzhou, voor de dertien landen die waren toegelaten om zaken mee te doen. En China bepaalde ook welke producten wel en niet verhandeld mochten worden. Op een zeker moment had het Verenigd Koninkrijk genoeg van de handelsbeperkingen die China hen en alle andere handelspartijen oplegde. Het VK wilde zijn opium uit India slijten, en greep met harde hand en vooral met uiterst geavanceerd wapentuig in om de Chinezen op de knieën te dwingen. Die was het begin van ruim een eeuw waarin China vernederd werd door tal van buitenlandse mogendheden. Dat is China allang weer te boven. Maar men is het nog niet vergeten, trouwens.

Zeecontainers

Vanaf 1841 eigenden de Britten zich een stuk verderop een eiland toe. Vanaf dat moment ontwikkelden zij dit Hong Kong tot havengebied dat al snel de rol van Guangzhou als belangrijkste haven van Azië overnam. Nog weer heel veel later, toen China zich had hervonden en wilde gaan experimenteren met kapitalisme en marktwerking, benoemde de Chinese overheid het vissersdorp Shenzhen tot Speciale Economische Zone. Dat werd een ongekend succes, zozeer zelfs, dat Shenzhen Hong Kong voorbijstreefde in de jaarlijkse overslag van het aantal zeecontainers. Interessant is om te kijken hoe de drie steden het nu doen op de ranglijst van grootste havensteden ter wereld, gemeten in jaarlijkse overslag van containers (bron: engelstalige Wikipedia). Alle drie deze steden staan in de top 15. Dat maakt deze regio tot het belangrijkste havengebied ter wereld. Shenzhen staat nu op nummer 4, maar is nog niet eens zo heel veel gegroeid in de afgelopen 20 jaar: in 2004 stonden ze op de 6e plaats. Hong Kong was in 2004 nog de nummer 1 op de ranglijst, de grootste haven ter wereld, maar is nu gezakt naar de 11e plaats. Guangzhou heeft een opmerkelijke positie. Ze staan nu op een fiere 8e plaats, maar in 2004 waren ze nog nergens en kwamen niet voor in de top 50. In de top 10 van grootste havens ter wereld worden overigens 6 (zes!) plaatsen ingenomen door Chinese havensteden. Voordat Hong Kong lang geleden de nummer 1 positie had, was een tijdlang ons Rotterdam de grootste haven ter wereld. Rotterdam is nu nummer 13. Toch is de overslag in Rotterdam in de afgelopen decennia behoorlijk blijven doorgroeien. Maar ja, de handel en zeevaart in Chinese havensteden groeide nou eenmaal nog veel harder.

Wiki-boeken

Het bovenstaande is natuurlijk een beetje wiki-‘boeken’-kennis. Morgen fietsen we in Guangzhou langs wat oude haven-relikwieën en gaan we enkele musea in. We willen meer begrijpen van de handelsgeschiedenis van deze stad!

Foto’s van de dag

Ons Guangzhouse hotel, vlakbij het station, herinnert in de badkamer aan onze treinreis.

In de verte zien we vanuit onze hotelkamer de Canton Tower al, 604 meter hoog, en hemelsbreed 20 kilometer verderop.

In de lift sloot een robot aan.

Toevallig moest ie er op dezelfde verdieping uit als wij.

Veel wijken zijn goed afgesloten voor autosluipverkeer. Fietsers altijd welkom.

Mooie architectuur aan de oevers van de Hou Hangdao, een van de vele armen van de Parelrivier.

Geprobeerd om deze brug op te komen met een lift die niet ging.

Dan maar weer terug naar de vorige brug.

Vier km teruggefietst en over die eerdere brug gegaan.

Heb je iets te verbieden? Verzin je eigen bord!

Mooie fietspaden had OsmAnd weer voor ons uitgezocht.

Uitzicht vanuit ons nieuwe hotelkamer, 22e verdieping.

Canton Tower in de wolken. Ontworpen door de Nederlandse architecten Mark Hemel en Barbara Kuit (architectenburo Information Based Architecture)!

De lichtshows langs de Parelrivier zijn een symbool van Guangzhous vooruitgang. Dit soort gecoördineerde lichtshows zijn ontworpen om de skyline op te laten vallen en ‘een gevoel van samenhang en moderniteit’ uit te stralen. Best goed gelukt!