23. We snappen iets van Japan

We snappen na vandaag ietsje meer de historie en de economie van Japan. Dankzij twee inzichtgevende musea, de wikipedia’s NL en ENG, en er getweeën over heen en weer praten om het plaatje enigszins compleet te maken. Verder hebben we vandaag vooral enorm genoten van deze prachtige stad, de diversiteit aan mensen, en (notabene) de bijzondere combinatie van dynamiek én rust van deze stad.

Ontspannen

Zoals in elke grote stad zijn ook in Tokio de mensen drukker, meer gehaast, meer op zichzelf en/of hun gewichtige bezigheden gericht, dan mensen van buiten de stad. Tegelijk is men hier nog behoorlijk hoffelijk in het verkeer, en ervoeren we overal waar we fietsten (20 kilometer) en wandelden een ontspannenheid die ongewoon is voor een grote stad. Tokio is leuk!

Schrikbewind

Maar dan de grote kwestie waar we gisteren al wat over schreven. Waarom voerde Japan in de jaren dertig en veertig zo’n schrikbewind in China en Zuid-Oost Azië? En waarom schamen ze zich daar achteraf niet zo duidelijk voor?

Kolonie

Het antwoord zit in de manier waarop Japan aankijkt tegen de kolonisatie van Azië door vooral Europese staten, en voor wat betreft de Stille Oceaan ook Amerika. Tussen ongeveer 1600 en 1950 nam in heel Azië de koloniale druk steeds verder toe. Japan hield uiteindelijk als enige land de buitenlanders voldoende buiten de deur, zij het met moeite. Er was wel sprake van handel en kennisuitwisseling, maar vooral op voorwaarden van westerse landen. En Japan kreeg steeds meer moeite om vrij handelsverkeer te hebben met de hen omringende Aziatische landen, omdat de westerse kolonisatoren daar hun greep steeds meer versterkten.

Shoguns: generaals

In Japan zelf was de breuk met het verleden in 1869 van groot belang. In de periode 1600-1869 kachelde de macht van de keizer steeds meer achteruit. De ‘shoguns’ haalden steeds meer macht naar zich toe. Shoguns waren militaire leiders. Militairen die macht naar zich toehalen, dat gaat nooit goed. Dan raakt de balans tussen de drie bepalende actoren van een staat verstoord, de balans tussen burgers, landsbestuurders en militaire macht. Een leger hoort altijd te werken in opdracht van een landsbestuur. Als het leger zelf aan de macht komt, dan gaat dat ten koste van de kwaliteit van het bestuur, en worden op den duur altijd burgers zo ontevreden, dat ze uiteindelijk in opstand komen. Zo geschiedde ook in Japan.

Sneltreintempo

Burgermilities die keizersgezind waren, kwamen in opstand tegen het leger. Na een burgeroorlog van anderhalf jaar werd de keizer weer de echte machthebber van het land. Hij verhuisde naar de stad die inmiddels het economische en demografische hart van Japan was geworden: Tokio. Dat was revolutie: al elf eeuwen lang was Kyoto de woonplaats van de keizer en hoofdstad van het land geweest. De keizer zorgde ook voor een nieuwe grondwet, naar Europees model, waarmee het landsbestuur veel effectiever kon worden. Bovendien keek de keizer naar wat wél goed was aan het westen, namelijk alle kennis en ontwikkeling. In sneltreintempo maakte het nieuwe Japan zich veel van die kennis ook eigen, en kwam in Japan industrialisatie op gang.

Steeds meer grondstoffen

Voor al die snel ontwikkelende industrie waren grondstoffen nodig, zoals olie en metalen. Japan had daar zelf maar weinig van, en handelde dus met omringende landen om deze benodigdheden voor de industrie te kunnen importeren. Maar de kolonisatoren van al die Aziatische landen wilden die handel steeds minder toestaan. Ze verscheepten de grondstoffen liever naar hun eigen landen, en hadden helemaal geen behoefte aan een zelfstandig en steeds sterker wordend Japan.

Indringers

Japan ervoer dit als heel onrechtvaardig. Zij waren altijd goede handelspartners geweest met buurlanden, en nu wilden die westerse koloniale indringers de boel steeds meer naar hun hand zetten. De koloniale landen stonden volstrekt niet open voor overleg met Japan.

Afdwingen met oorlog

Vanuit Japanse optiek bezien was het daarom logisch dat er niks anders opzat dan met geweld te gaan afdwingen dat Azië weer voor de Aziaten werd, nouja, vooral voor de Japanners dan. Vanaf 1930 begon Japan oorlogen tegen koloniale machthebbers in Zuid-Oost Azië, en verkreeg het zeggenschap over grote gebieden in de hele regio. Indië, van de Hollanders, kwam pas begin jaren veertig aan de orde. De Japanners knuppelden de Hollanders er min of meer uit en namen de macht over.

Grondstoffenoorlog

De hele antikoloniale oorlog van Japan tegen de verschillende westerse machthebbers was dus een grondstoffenoorlog. Alleen Groot-Brittanië en de USA wilden niet wijken voor de Japanners en wilden (volgens Japan) geen fatsoenlijke handelsverdragen sluiten. Toen Japan werkelijk ál het goede gedaan meende te hebben om tot redelijke handelsafspraken te komen met deze twee grootmachten, zat er in hun beleving niets anders meer op dan Engeland en Amerika de oorlog te verklaren. Die oorlogsverklaring werd per telegram verstuurd op 8 december 1941. De bedoeling was dat die verklaring zou zijn gearriveerd vóórdat de Japanse bommen op Pearl Harbor (Hawai) zouden vallen, maar dat lukte niet zo goed. Dus Japan vernietigde de Amerikaanse zeevloot eigenlijk zónder oorlogsverklaring en zonder enige andere vorm van waarschuwing.

Eerlijke handel

Tot zover onze nieuwe inzichten over de Japanse visie op die vreselijke westerse Azië-kolonisatoren en hun rechtvaardiging om dan uiteindelijk die rare westerlingen maar aan te vallen, om ‘eerlijke grondstoffenhandel’ af te kunnen dwingen.

Yukushanmuseum: best netjes

In het Yukushan-museum stonden veel van deze feiten naar ons idee heel netjes weergegeven. Dat het museum een locomotief van de Birmaspoorlijn trots en pontificaal bij de museumingang tentoonstelt, is vanuit Japans perspectief best begrijpelijk. Deze locomotief vertegenwoordigt het rechtvaardige belang van Japan, bezien vanuit Japanse optiek. De Birma-spoorlijn werd aangelegd voor het vervoer van grondstoffen. Dat er uiteindelijk ruim 2000 locomotieven op deze spoorlijn reden, was voor Japan een groot succes.

Venijn in de staart

Maar het venijn zit wel in de staart. Bij de locomotief wordt uitleg gegeven waartoe deze diende. In de Engelse toelichting staat er niet bij vermeld hoe de spoorlijn tot stand kwam. In de Japanse versie van het stukje tekst staat dat wel: door 170.000 mensen, onder wie veel krijgsgevangenen.

Foto’s van de dag

Japanners komen oorspronkelijk uit China.

Traditionele Japanse huizen en hotels zien er nu nog net zo uit als op deze museumopstelling uit de jaren dertig.

Tokio had z’n eigen Moulin Rouge in Kabukicho, Shinjuku.

Yasukuni Jinja schrijn…

…waar toevallig wat acts werden opgevoerd.

Het logeerverblijf voor gasten van de regering.

Zo’n lollig plaatje maakt elke passerende toerist.

Niet in geweest, wel een leuk fotootje.

Keurige jongeren, wel in Olympisch museum geweest.

Olympisch Stadion 2021.

Honden- en kattenwinkel. Uitkiezen, afrekenen, meenemen.

Takeshita street.

Mensen kijken.

Kledingwinkel voor honden. Of eigenlijk vooral: hondjes.

Sokken voor in de teenslippers gekocht!

veel taxi’s in Harajuku…

… en nig meer mensen kijken.

Zo’n beetje alle hondjes op straat zijn aangekleed. We zagen ook een hondje met een hondjes-luier aan.

In de rij om bij Chanel te mogen shoppen.

Cat-street…

…met het lekkerste matcha-ijs bij ‘The Matcha Tokio’!